Bệnh Alzheimer thường tiến triển chậm qua 3 giai đoạn: giai đoạn sớm (nhẹ), giai đoạn giữa (trung bình) và giai đoạn muộn (nặng). Mỗi người có thể biểu hiện triệu chứng khác nhau, các giai đoạn có thể chồng lấn.
Tổng quan tiến triển bệnh
- Triệu chứng nặng dần theo thời gian, tốc độ tiến triển khác nhau ở mỗi người.
- Trung bình, người bệnh sống thêm 4–8 năm sau chẩn đoán, nhưng có thể tới 20 năm.
- Thay đổi trong não bắt đầu nhiều năm trước khi xuất hiện triệu chứng, gọi là giai đoạn tiền lâm sàng.
Giai đoạn sớm (nhẹ)
Người bệnh vẫn có thể tự lập, lái xe, làm việc, tham gia xã hội. Tuy nhiên, bắt đầu có những cơn quên và khó khăn nhỏ.
Triệu chứng thường gặp:
- Khó tìm từ hoặc tên đúng.
- Quên tên khi gặp người mới.
- Khó thực hiện công việc quen thuộc.
- Quên nội dung vừa đọc.
- Làm mất hoặc để sai chỗ đồ vật quan trọng.
Giai đoạn giữa (trung bình)
Đây là giai đoạn dài nhất, có thể kéo dài nhiều năm. Người bệnh cần hỗ trợ nhiều hơn trong sinh hoạt.
Triệu chứng thường gặp:
- Quên sự kiện, lịch sử cá nhân.
- Tâm trạng thất thường, rút lui khỏi xã hội.
- Không nhớ thông tin cơ bản (địa chỉ, số điện thoại).
- Lẫn lộn thời gian, địa điểm.
- Cần giúp chọn quần áo phù hợp.
- Khó kiểm soát tiểu tiện, đại tiện.
- Rối loạn giấc ngủ (ngủ ngày, thức đêm).
- Dễ đi lang thang, lạc đường.
- Thay đổi hành vi: nghi ngờ, hoang tưởng, hành vi lặp lại.
Người bệnh vẫn có thể tham gia hoạt động hằng ngày nếu có hỗ trợ. Người chăm sóc nên đơn giản hóa công việc, cân nhắc dịch vụ chăm sóc tạm thời hoặc trung tâm sinh hoạt ban ngày để giảm gánh nặng.
Giai đoạn muộn (nặng)
Triệu chứng sa sút trí tuệ trở nên nghiêm trọng. Người bệnh mất khả năng giao tiếp, kiểm soát vận động và cần chăm sóc toàn diện.
Triệu chứng thường gặp:
- Cần hỗ trợ 24/7 cho sinh hoạt cá nhân.
- Mất nhận thức về môi trường xung quanh.
- Giảm khả năng vận động: đi lại, ngồi, nuốt.
- Khó giao tiếp, không diễn đạt được cơn đau.
- Dễ mắc nhiễm trùng, đặc biệt viêm phổi.
Người bệnh vẫn có thể hưởng lợi từ tương tác phù hợp: nghe nhạc thư giãn, tiếp xúc nhẹ nhàng. Gia đình nên cân nhắc dịch vụ chăm sóc giảm nhẹ (hospice) để đảm bảo sự thoải mái và nhân phẩm cuối đời.
📌 Tóm lại: Alzheimer tiến triển từ nhẹ đến nặng, mỗi giai đoạn có đặc điểm riêng. Việc nhận biết sớm và chuẩn bị kế hoạch chăm sóc giúp người bệnh duy trì chất lượng sống tốt hơn và giảm gánh nặng cho gia đình.
