Bệnh võng mạc đái tháo đường là gì?
Võng mạc đái tháo đường là biến chứng ở mắt có thể gây giảm thị lực hoặc mù lòa ở người mắc tiểu đường. Bệnh xảy ra khi các mạch máu nuôi võng mạc bị tổn thương.
Người bệnh tiểu đường nên khám mắt định kỳ ít nhất mỗi năm một lần, vì giai đoạn đầu thường không có triệu chứng. Phát hiện sớm giúp bảo vệ thị lực hiệu quả. Việc kiểm soát đường huyết, ăn uống lành mạnh và dùng thuốc đúng chỉ định cũng góp phần giảm nguy cơ mất thị lực.
Các bệnh mắt khác do tiểu đường
Ngoài võng mạc đái tháo đường, người bệnh còn dễ mắc:
- Đục thủy tinh thể: nguy cơ cao gấp 2–5 lần, xuất hiện sớm hơn.
- Glaucoma góc mở: nguy cơ gần như tăng gấp đôi.
Triệu chứng
Giai đoạn sớm hầu như không có dấu hiệu. Một số trường hợp nhìn mờ, khó đọc, khó nhìn xa, tình trạng lúc rõ lúc mờ.
Ở giai đoạn nặng, mạch máu võng mạc có thể rò rỉ vào dịch kính khiến người bệnh thấy đốm đen, mạng nhện trôi trước mắt. Có lúc các đốm tự biến mất nhưng nếu không điều trị, sẹo sẽ hình thành và gây chảy máu tái diễn.
Biến chứng nguy hiểm
- Phù hoàng điểm: khoảng 1/15 người tiểu đường mắc phải, gây nhìn mờ.
- Glaucoma tân mạch: mạch máu bất thường phát triển, cản trở dòng thoát dịch trong mắt.
- Bong võng mạc do co kéo: mô sẹo kéo võng mạc tách khỏi đáy mắt.
Ai có nguy cơ?
Bất kỳ ai mắc tiểu đường type 1, type 2 hoặc tiểu đường thai kỳ đều có thể bị bệnh. Nguy cơ tăng theo thời gian mắc bệnh. Hơn một nửa bệnh nhân tiểu đường sẽ gặp biến chứng mắt.
Phụ nữ tiểu đường mang thai hoặc mắc tiểu đường thai kỳ có nguy cơ cao và cần khám mắt sớm ngay từ đầu thai kỳ.
Nguyên nhân
Đường huyết cao lâu ngày làm tổn thương các mao mạch nuôi võng mạc. Mạch máu dễ tắc, rò rỉ hoặc xuất huyết. Cơ thể sau đó tạo thêm mạch máu mới nhưng các mạch này yếu, dễ vỡ và gây tổn thương nghiêm trọng hơn.
Chẩn đoán
Bác sĩ đánh giá bệnh qua khám mắt giãn đồng tử – phương pháp đơn giản, không đau. Khi nghi ngờ bệnh nặng hoặc phù hoàng điểm, bệnh nhân có thể được chụp mạch huỳnh quang để xem chi tiết hệ thống mạch máu võng mạc.
Phòng ngừa
Kiểm soát tốt tiểu đường là yếu tố quan trọng nhất:
- Giữ đường huyết ổn định
- Tập thể dục đều đặn
- Ăn uống khoa học
- Dùng thuốc theo chỉ dẫn
Xét nghiệm A1C giúp theo dõi mức đường huyết trung bình 3 tháng, hỗ trợ bác sĩ điều chỉnh phác đồ. Kiểm soát huyết áp và mỡ máu cũng giúp giảm nguy cơ tổn thương mắt.
Điều trị
Tùy giai đoạn, bác sĩ có thể chỉ định:
- Thuốc tiêm nội nhãn (anti-VEGF hoặc steroid): làm chậm hoặc đảo ngược tổn thương.
- Laser: thu nhỏ hoặc làm kín các mạch máu bị rò rỉ.
- Phẫu thuật dịch kính – võng mạc (vitrectomy): áp dụng khi mắt chảy máu nhiều hoặc có mô sẹo.
Điều trị không thể phục hồi vùng thị lực đã mất nhưng giúp ngăn bệnh tiến triển nặng hơn.
Nguồn tham khảo bài viết: https://www.nei.nih.gov/learn-about-eye-health/eye-conditions-and-diseases/diabetic-retinopathy
