Cảm giác buồn bã, lo âu là điều ai cũng có thể trải qua. Tuy nhiên, nếu trạng thái này kéo dài kèm theo tuyệt vọng, mất động lực, đó có thể là dấu hiệu của trầm cảm. Người mắc tiểu đường có nguy cơ bị trầm cảm cao hơn do áp lực kiểm soát bệnh kéo dài và liên tục.
Theo thống kê, khoảng 40% người mắc tiểu đường cho biết sức khỏe tinh thần của họ bị ảnh hưởng kể từ khi được chẩn đoán. Các chuyên gia nhận định, tiểu đường và trầm cảm thường tồn tại song song và làm nặng thêm tình trạng của nhau.
Tiểu đường và trầm cảm liên quan thế nào?
Hai bệnh lý này có nhiều triệu chứng chồng lấp như mệt mỏi, rối loạn giấc ngủ, giảm tập trung, khiến việc phân biệt nguyên nhân trở nên khó khăn. Nghiên cứu cho thấy người mắc tiểu đường có nguy cơ trầm cảm cao gấp đôi so với người không mắc bệnh.
Tiểu đường không trực tiếp gây trầm cảm, nhưng việc phải theo dõi đường huyết, dùng thuốc, ăn uống và lo biến chứng lâu dài có thể tạo áp lực tâm lý kéo dài. Ngược lại, trầm cảm cũng có thể làm tăng nguy cơ mắc tiểu đường type 2, một phần do ảnh hưởng đến cân nặng, lối sống và tình trạng viêm trong cơ thể.
Một số nghiên cứu còn chỉ ra yếu tố di truyền và viêm mạn tính có thể liên quan đến cả hai bệnh. Với tiểu đường type 1 – bệnh tự miễn – trầm cảm không phải là yếu tố gây bệnh, nhưng người mắc vẫn có nguy cơ trầm cảm cao hơn mức trung bình.
Trầm cảm ảnh hưởng đến việc kiểm soát tiểu đường
Trầm cảm có thể khiến người bệnh giảm tuân thủ điều trị, bỏ quên việc uống thuốc, theo dõi đường huyết, tái khám hoặc duy trì vận động. Một số người ăn quá nhiều khi căng thẳng, trong khi số khác lại ăn uống kém, làm tăng nguy cơ rối loạn đường huyết. Những thay đổi này có thể làm tăng biến chứng và chất lượng sống suy giảm.
Khi mắc đồng thời trầm cảm và tiểu đường
Cảm giác tội lỗi vì kiểm soát bệnh chưa tốt, lo lắng về biến chứng, xấu hổ khi phải tiêm insulin hoặc đo đường huyết nơi công cộng… có thể khiến trầm cảm trầm trọng hơn. Đây là vòng xoắn khó khăn, đòi hỏi sự hỗ trợ y tế và tâm lý song song.
Làm gì để cải thiện?
Các chuyên gia khuyến nghị, nếu các triệu chứng buồn chán, mệt mỏi, mất hứng thú kéo dài trên hai tuần, người bệnh nên trao đổi với bác sĩ hoặc chuyên gia y tế. Việc điều trị có thể bao gồm tư vấn tâm lý, liệu pháp nhận thức – hành vi (CBT), thuốc chống trầm cảm hoặc kết hợp nhiều phương pháp.
Bên cạnh đó, một số biện pháp hỗ trợ gồm:
- Duy trì ăn uống lành mạnh, ổn định đường huyết
- Vận động thể chất phù hợp, giúp cải thiện tâm trạng và độ nhạy insulin
- Chia sẻ với người thân, bạn bè hoặc cộng đồng người cùng bệnh
- Theo dõi và ghi chép đường huyết để giảm cảm giác mất kiểm soát
Các chuyên gia nhấn mạnh, chăm sóc sức khỏe tinh thần nên là một phần trong điều trị tiểu đường toàn diện.
Nguồn tham khảo: https://www.diabetes.org.uk/
