Các nhà khoa học từ Đại học Monash đã xác định một bước quan trọng trong quá trình lành vết thương, vốn bị suy giảm trong quá trình lão hóa.
Trên toàn cầu, chi phí quản lý các vết thương khó lành lên tới khoảng 250 tỷ USD mỗi năm. Tuy nhiên, nghiên cứu mới được công bố trên Nature đã tiết lộ một phân tử liên quan đến quá trình chữa lành mô — khi được tiêm vào mô hình động vật — dẫn đến việc đóng vết thương nhanh hơn gấp 2,5 lần và tái tạo cơ nhanh hơn 1,6 lần.
Phó Giáo sư Mikaël Martino, nhà nghiên cứu chính từ Viện Y học Tái tạo Úc (ARMI) thuộc Đại học Monash ở Melbourne, cho biết phát hiện này “có thể thay đổi y học tái tạo, vì nó làm sáng tỏ vai trò then chốt của các nơ-ron cảm giác trong việc điều phối quá trình sửa chữa và tái tạo mô, mang lại những triển vọng hứa hẹn để cải thiện kết quả cho bệnh nhân.”
Tiến sĩ Yen-Zhen Lu, đồng tác giả từ ARMI, nói thêm:
“Ở người trưởng thành mắc tiểu đường — nơi lưu lượng máu kém có thể dẫn đến vết thương xấu đi nhanh chóng và thường rất chậm hoặc không thể lành — nguy cơ suốt đời mắc loét bàn chân do tiểu đường (DFU), loại vết thương liên quan đến tiểu đường phổ biến nhất, là 20–35%, và con số này đang tăng lên cùng với tuổi thọ và sự phức tạp y tế của bệnh nhân tiểu đường.”
Vai trò của nơ-ron cảm giác
Các nơ-ron cảm giác đau (nociceptors) là những dây thần kinh trong cơ thể giúp chúng ta cảm nhận đau. Chúng cảnh báo về các kích thích có khả năng gây hại bằng cách phát hiện tổn thương mô, viêm, nhiệt độ cực đoan và áp lực.
Các nhà nghiên cứu phát hiện rằng trong quá trình lành vết thương, đầu tận cùng của nơ-ron cảm giác phát triển vào da và cơ bị tổn thương, giao tiếp với các tế bào miễn dịch thông qua một neuropeptide gọi là calcitonin gene-related peptide (CGRP).
Martino cho biết:
“Đáng chú ý, neuropeptide này tác động lên các tế bào miễn dịch để kiểm soát chúng, tạo điều kiện cho quá trình chữa lành mô sau chấn thương.”
Quan trọng là họ phát hiện các nơ-ron cảm giác đóng vai trò thiết yếu trong việc phân phối CGRP, vì việc loại bỏ có chọn lọc các nơ-ron cảm giác ở chuột làm giảm CGRP và làm suy giảm đáng kể quá trình lành vết thương da và tái tạo cơ sau chấn thương.
Khi các nhà khoa học tiêm một phiên bản CGRP được thiết kế vào chuột mắc bệnh thần kinh tương tự như bệnh nhân tiểu đường, nó đã dẫn đến quá trình lành vết thương và tái tạo cơ diễn ra nhanh chóng.
Ý nghĩa đối với y học tái tạo
Theo Martino, những phát hiện này mang lại triển vọng lớn cho y học tái tạo, đặc biệt trong điều trị các mô khó lành và vết thương mãn tính.
“Bằng cách khai thác sự tương tác giữa thần kinh và miễn dịch, nhóm nghiên cứu hướng tới việc phát triển các liệu pháp sáng tạo nhằm giải quyết một trong những nguyên nhân gốc rễ của việc mô khó lành, mang lại hy vọng cho hàng triệu người.”
“Nghiên cứu này đã mở ra những hàm ý quan trọng trong việc nâng cao hiểu biết về quá trình chữa lành mô sau chấn thương cấp tính. Khai thác tiềm năng của trục thần kinh – miễn dịch – tái tạo mở ra những hướng đi mới cho các liệu pháp hiệu quả, dù là phương pháp độc lập hay kết hợp với các cách tiếp cận hiện có.”
