Diễn ra vào tháng Mười, Đại sứ Tháng Nhận thức về Sức khỏe Cơ xương khớp năm nay, GERALD QUIGLEY, đã nêu bật lợi ích của việc đưa các bài tập vận động trên ghế vào chăm sóc người cao tuổi.
Có nhiều cách để định nghĩa và diễn giải chuyển động. Theo quan điểm của tôi, chuyển động cơ thể là việc hiểu cách cơ thể chúng ta vận động để nâng cao hiệu suất, ngăn ngừa chấn thương và hỗ trợ phục hồi. Nó bao gồm mọi thứ từ thể thao và tập luyện đến các hoạt động chức năng hằng ngày, giúp chúng ta di chuyển hiệu quả và an toàn hơn trong mọi khía cạnh của cuộc sống.
Tuy nhiên, ý tưởng về chuyển động ở dạng nhẹ nhàng, tự nhiên thường bị ngành công nghiệp thể dục chiếm dụng. Giày chuyên dụng, đồ lycra sặc sỡ, các bài tập cường độ cao và áp lực phải “đổ mồ hôi” có thể khiến việc tập luyện trở nên quá sức hoặc khó đạt được, đặc biệt đối với người cao tuổi. Nhiều người có thể cảm thấy tự ti về cơ thể hoặc lo lắng rằng họ không đủ khả năng để theo kịp, điều này có thể khiến họ ngại tham gia ngay cả những hoạt động thể chất nhẹ nhàng.
Áp lực xã hội này củng cố quan niệm sai lầm rằng vận động phải vất vả hoặc đau đớn mới có lợi, thay vì nhận ra rằng những hoạt động nhẹ nhàng, dễ tiếp cận — như các bài tập trên ghế — có thể mang lại lợi ích sức khỏe đáng kể và cải thiện chất lượng cuộc sống.
Sau cùng, có một phần của ngành dược phẩm dường như đã dạy chúng ta rằng có một viên thuốc cho mọi căn bệnh. Thừa cân? Uống thuốc. Thiếu năng lượng? Uống thuốc khác. Nhưng không có viên thuốc nào khiến chúng ta vận động — và vận động là điều cơ thể chúng ta vốn được thiết kế để làm.
Sức mạnh của chuyển động cơ thể
Chuyển động cơ thể là sự thay đổi vị trí hoặc tư thế của chính cơ thể, được điều khiển bởi cấu trúc cơ xương khớp gồm cơ, xương, khớp và dây chằng. Tất cả được kiểm soát bởi hệ thần kinh và liên quan đến sự tương tác phức tạp của các hệ thống này để tạo ra những chuyển động phối hợp, có mục đích; từ hành động đơn giản như chớp mắt đến những thành tích thể thao phức tạp. Nghiên cứu về chuyển động cơ thể phân tích các yếu tố cơ học, sinh lý và thần kinh liên quan đến các quá trình này.
Khi dân số Úc tiếp tục già đi, việc duy trì khả năng vận động và độc lập chưa bao giờ quan trọng hơn. Với nhiều người cao tuổi, đặc biệt là những người sống trong cơ sở chăm sóc hoặc nhận hỗ trợ tại nhà, các chương trình tập luyện truyền thống có thể khó duy trì do giảm thăng bằng, đau mãn tính hoặc hạn chế vận động. Đó là lúc các bài tập trên ghế mang đến một lựa chọn an toàn, dễ tiếp cận và hiệu quả cao.
Tầm quan trọng của vận động và bài tập trên ghế
Giảm vận động khi già đi có những hệ quả sức khỏe nghiêm trọng. Các bệnh mãn tính như tim mạch, tiểu đường và béo phì có liên quan chặt chẽ đến tình trạng ít vận động, nhấn mạnh tầm quan trọng của việc tập luyện thường xuyên ở mọi giai đoạn của cuộc đời. Tuy nhiên, với nhiều người cao tuổi, tập luyện truyền thống có thể khó khăn do hạn chế vận động, vấn đề thăng bằng hoặc đau mãn tính. Các bài tập trên ghế mang đến lựa chọn an toàn, dễ tiếp cận và hiệu quả — giúp người cao tuổi duy trì hoạt động, tăng cường sức mạnh và giữ sự linh hoạt từ tư thế ngồi ổn định.
Các cơ sở chăm sóc người cao tuổi và nhà cung cấp dịch vụ chăm sóc tại nhà có vai trò quan trọng trong việc đưa các chương trình này vào thói quen hằng ngày. Bằng cách khuyến khích vận động nhẹ nhàng khi ngồi, họ có thể giúp người cao tuổi duy trì khả năng vận động, giảm nguy cơ bệnh tật và nâng cao chất lượng cuộc sống — thúc đẩy quá trình lão hóa lành mạnh cho mọi mức độ khả năng.
Những thách thức
Mặc dù lợi ích của vận động đã được ghi nhận rõ ràng, nhiều rào cản vẫn ngăn cản cá nhân tham gia hoạt động thể chất thường xuyên. Chúng có thể bao gồm yếu tố xã hội, hạn chế môi trường và thách thức cá nhân như thiếu động lực hoặc thiếu hiểu biết về các bài tập hiệu quả. Vượt qua những rào cản này thông qua giáo dục và các chương trình cộng đồng là điều cần thiết để xây dựng văn hóa vận động.
Nghiên cứu cho thấy ở khoảng một phần ba quốc gia và vùng lãnh thổ trên thế giới, già hóa dân số là yếu tố lớn nhất góp phần vào gánh nặng ngày càng tăng của các rối loạn cơ xương khớp từ năm 1990 đến 2021. Một nghiên cứu mới trên Annals of the Rheumatic Diseases, do Elsevier xuất bản, được kỳ vọng sẽ cung cấp thông tin cho các chiến lược y tế công cộng và phân bổ nguồn lực nhằm giảm gánh nặng toàn cầu và tác động kinh tế của các rối loạn này.
Các phát hiện chính bao gồm:
- Ở khoảng một phần ba quốc gia và vùng lãnh thổ, già hóa dân số là yếu tố lớn nhất góp phần vào gánh nặng ngày càng tăng của các rối loạn cơ xương khớp.
- Các quốc gia thu nhập trung bình chịu gánh nặng tỷ lệ cao nhất từ già hóa dân số, mặc dù có dân số trẻ hơn so với các quốc gia thu nhập cao. Điều này phản ánh sự thay đổi nhân khẩu học nhanh chóng kết hợp với sự chuẩn bị hạn chế của hệ thống y tế để đáp ứng nhu cầu của người cao tuổi.
- Trên toàn cầu, nam giới chịu tác động lớn hơn từ già hóa dân số, đặc biệt ở các quốc gia thu nhập cao và trung bình cao. Phụ nữ bị ảnh hưởng nhiều hơn ở các quốc gia thu nhập thấp đến trung bình.
- Thoái hóa khớp là rối loạn cơ xương khớp bị ảnh hưởng nhiều nhất trên toàn cầu, tiếp theo là bệnh gút và viêm khớp dạng thấp.
- Các rối loạn cơ xương khớp liên quan đến già hóa dân số tiêu tốn 96 tỷ USD chi phí y tế toàn cầu vào năm 2021, tương đương 0,10% GDP toàn cầu, vượt qua chi phí do các yếu tố nguy cơ có thể thay đổi phổ biến.
Các nhà nghiên cứu chính lưu ý rằng những kết quả này có thể giúp các nhà hoạch định chính sách ưu tiên các biện pháp can thiệp phù hợp với bối cảnh nhân khẩu học, khác biệt giới tính và các rối loạn cơ xương khớp cụ thể, bao gồm tăng cường phòng ngừa, cải thiện quản lý lâu dài và đảm bảo tài chính bền vững để giải quyết chi phí ngày càng tăng do dân số già. Cuối cùng, điều này có thể giảm tàn tật, cải thiện chất lượng cuộc sống cho người cao tuổi và làm cho hệ thống y tế bền vững hơn. Bạn có thể đọc nghiên cứu tại doi.org/10.1016/j.ard.2025.08.002.
Lời cảnh tỉnh
Nghiên cứu là lời cảnh tỉnh cho các chính trị gia và các bên liên quan khác cần tập trung nỗ lực nghiên cứu vào việc hiểu, phòng ngừa và điều trị các rối loạn cơ xương khớp như thoái hóa khớp và viêm khớp dạng thấp trong dân số già để đảm bảo quá trình lão hóa khỏe mạnh với chất lượng cuộc sống tốt. Với điều này, các cơ sở chăm sóc người cao tuổi và chương trình chăm sóc tại nhà cũng có vai trò quan trọng bằng cách triển khai các chương trình can thiệp sớm, thúc đẩy hoạt động thể chất và hỗ trợ người cao tuổi với kế hoạch phục hồi chức năng và quản lý đau phù hợp.
Các cơ sở chăm sóc người cao tuổi và nhà cung cấp dịch vụ chăm sóc tại nhà có vai trò quan trọng trong việc thúc đẩy khả năng vận động. Bằng cách đưa các chương trình vận động ngắn, hấp dẫn trên ghế vào cuộc sống hằng ngày, họ có thể giúp người cao tuổi và khách hàng duy trì sự năng động, tự tin và kết nối.
Bốn cách đơn giản để bắt đầu:
- Thêm các buổi vận động ngắn hằng ngày
Chỉ 15–30 phút vận động trên ghế cũng có thể cải thiện tuần hoàn, sự linh hoạt và trương lực cơ. Khuyến khích người cao tuổi vận động thường xuyên; ví dụ trước bữa ăn hoặc trong các hoạt động nhóm, để tạo sự đều đặn mà không gây mệt mỏi. - Tập trung vào các động tác chức năng
Ưu tiên các bài tập mô phỏng hoạt động hằng ngày như nâng chân khi ngồi (tăng sức mạnh đi bộ), nâng tay (cho động tác với tới) hoặc vặn nhẹ thân mình (cho thăng bằng và tư thế). Điều này giúp duy trì sự độc lập trong sinh hoạt hằng ngày. - Thêm âm nhạc và tương tác xã hội
Kết hợp vận động với âm nhạc quen thuộc hoặc sôi động có thể khiến các buổi tập trở nên thú vị và hấp dẫn hơn. Các lớp tập vận động trên ghế theo nhóm cũng có thể nâng cao tinh thần và sự kết nối xã hội, tăng tỷ lệ tham gia. - Điều chỉnh theo khả năng cá nhân và theo dõi tiến bộ
Điều chỉnh bài tập phù hợp với mức độ vận động và tình trạng sức khỏe của từng người, sử dụng dây kháng lực hoặc tạ nhẹ khi thích hợp. Việc theo dõi tiến bộ đơn giản (ví dụ số lần lặp lại, cải thiện phạm vi chuyển động) giúp tạo động lực cho người tham gia và chứng minh lợi ích cho nhân viên cũng như gia đình.
Nguồn: Bản dịch từ báo Aged Care ở Úc
