Huyết áp là chỉ số quan trọng phản ánh mức độ hoạt động của tim và tình trạng sức khỏe tim mạch. Chỉ số này có thể thay đổi theo độ tuổi, giới tính và lối sống, vì vậy cần được theo dõi định kỳ để phòng ngừa bệnh tật.
Vì sao huyết áp quan trọng?
Huyết áp là lực máu tác động lên thành động mạch khi tim bơm máu đi khắp cơ thể. Chỉ số huyết áp cho biết tim phải làm việc nhiều hay ít và là một phần không thể thiếu trong đánh giá sức khỏe tổng quát.
Huyết áp có thể dao động trong ngày, phụ thuộc vào mức độ vận động, cảm xúc và giấc ngủ. Tăng huyết áp thường không có triệu chứng rõ ràng, vì vậy được ví như “kẻ giết người thầm lặng”.
Ý nghĩa các chỉ số huyết áp
Huyết áp được ghi bằng hai con số, ví dụ 120/80 mmHg:
- Huyết áp tâm thu (số trên): áp lực khi tim co bóp.
- Huyết áp tâm trương (số dưới): áp lực khi tim giãn ra giữa các nhịp đập.
Chỉ số khoảng 120/80 mmHg thường được xem là mức huyết áp điển hình ở người trưởng thành khỏe mạnh.
Mức huyết áp tham khảo
- Thấp: dưới 90/60 mmHg
- Tối ưu: dưới 120/80 mmHg
- Bình thường: 120–129/80–84 mmHg
- Bình thường cao: 130–139/85–89 mmHg
- Cao: từ 140/90 mmHg trở lên
Huyết áp trung bình theo độ tuổi
Ở người trưởng thành, huyết áp có xu hướng tăng dần theo tuổi. Trung bình:
- 18–39 tuổi: nữ khoảng 110/68 mmHg, nam 119/70 mmHg
- 40–59 tuổi: nữ 122/74 mmHg, nam 124/77 mmHg
- Từ 60 tuổi trở lên: nữ 139/68 mmHg, nam 133/69 mmHg
Ảnh hưởng của tuổi tác đến huyết áp
Nguy cơ tăng huyết áp tăng theo tuổi do động mạch dần kém đàn hồi. Đây là yếu tố nguy cơ hàng đầu của các bệnh tim mạch như nhồi máu cơ tim, đột quỵ, suy tim và bệnh thận.
Bao lâu nên đo huyết áp?
- Người từ 18 tuổi trở lên: nên đo ít nhất 2 năm/lần.
- Người từ 45 tuổi trở lên: nên kiểm tra hằng năm trong các chương trình khám tim mạch định kỳ.
Cách duy trì huyết áp khỏe mạnh
Để kiểm soát huyết áp ở mọi độ tuổi, các chuyên gia khuyến nghị:
- Duy trì cân nặng hợp lý
- Ăn uống lành mạnh, giảm muối, hạn chế chất béo bão hòa và đường
- Tập thể dục đều đặn, kể cả đi bộ hoặc làm vườn
- Không hút thuốc, hạn chế rượu bia
- Tuân thủ điều trị bằng thuốc nếu được bác sĩ chỉ định
Theo dõi huyết áp thường xuyên và điều chỉnh lối sống là cách hiệu quả để bảo vệ tim mạch và sức khỏe lâu dài.
Lập bảng theo dõi huyết áp cho người lớn tuổi tại nhà
- Ghi lại chỉ số huyết áp tâm thu – tâm trương, nhịp tim và thời điểm đo mỗi ngày (sáng, chiều hoặc trước khi ngủ).
- Đo huyết áp vào khung giờ cố định, trong trạng thái nghỉ ngơi, tránh đo ngay sau ăn no, vận động hoặc xúc động mạnh.
- Sử dụng cùng một máy đo, ưu tiên máy đo bắp tay để đảm bảo độ chính xác.
- Ghi chú thêm các yếu tố liên quan như dùng thuốc, ăn mặn, mất ngủ, căng thẳng nếu có.
- Theo dõi xu hướng tăng – giảm của huyết áp theo tuần hoặc tháng, không chỉ nhìn vào một lần đo.
- Mang bảng theo dõi khi tái khám, giúp bác sĩ đánh giá hiệu quả điều trị và điều chỉnh thuốc phù hợp.
Đây là bảng theo dõi huyết áp mình làm tại nhà cho mẹ:
Nguồn tham khảo dịch từ: hri.org.au
